Schermkleding

In de schermsport wordt beschermende kleding gedragen. De volledige tenue bestaat uit een broek, een ondervest en vest,  een masker, en een handschoen. Voor  dames is er tevens een borstbescherming. Bij floret en sabel dragen de wedstrijdschermers een elektrisch vest over hun schermvest om de treffers te registreren.

De basis

De basis bestaat uit een vest, een masker en een handschoen. Een handschoen krijg je van de vereniging als je na je introductielessen besluit lid te worden. De vereniging heeft een materialenruimte waar je spullen uit kunt lenen. Wij vragen nieuwe leden om gedurende het eerste jaar van lidmaatschap in ieder geval zelf een vest en een masker aan te schaffen, graag ook een wapen.

Broek en vest

De broek en het vest zijn voor alle wapens hetzelfde, dus dat scheelt weer. Maar er is toch verschil. De internationale schermfederatie (FIE) heeft veiligheidseisen vastgesteld waar kleding aan moet voldoen. Zodra je bij de grotere toernooien komt waar kleding nadrukkelijk aan de eisen van de FIE moet voldoen, moet je kleding hebben die getest is op een druk van 800 Newton. Recreanten en schermers op de kleine clubtoernooitjes zouden met 350 Newton kunnen volstaan, maar wij adviseren iedere schermer vanaf pupillen owieso voor 800 Newton te kiezen. Zekerheid boven alles.

Een mogelijk zwak punt bij een vest zijn de naden. Daarom moeten wedstrijdschermers een ondervest dragen, een zgn. plastron. Dit is een vestje waarbij de naden op een andere plek zitten dan bij het gewone vest. Volgens de FIE/KNAS regels is een plastron altijd 800 Newton, ook bij de kuikens en de benjamins. Een plastron heeft gewoonlijk maar één mouw, maar ze zijn er ook met twee.

Het masker

Bij de maskers wordt het wat ingewikkelder. Ieder wapen heeft zijn eigen masker, al maakt het voor de training niets uit. Zodra je echter wedstrijden gaat schermen, moet je weten wat je hebben moet. Eén ding is zeker: een FIE-gekeurd masker verdraagt 1600 Newton.

Een degenmasker is het eenvoudigste masker. Dit is ook het soort masker dat tijdens training het meest gedragen wordt.

Bij floret is de romp zonder ledematen het trefvlak, maar in een rechte lijn van schouder naar schouder. Dat betekent dat er op de keellap een stukje elektrisch textiel moet zitten dat tijdens de wedstrijd via een kabeltje aan je elektrische vest vast zit.

Bij sabel is het hele hoofd trefvlak en is dus het hele masker elektrisch geleidend en ook verbonden aan je vest middels een kabeltje.

Elektrisch schermen

Omdat bij floret en sabel niet het gehele lichaam trefvlak is, moet je een elektrisch vest dragen om vast te kunnen stellen of een treffer geldig is. Bij de floret is dat de romp zonder ledematen en bij sabel is dat alles boven de gordel. De vesten zijn dus niet uitwisselbaar.

Met dank aan de website van Leon Paul voor de plaatjes.
Leon Paul verkoopt via de website ook aan Nederlandse klanten.

Andere bekende fabrikanten zijn Allstar en Uhlmann.

Schermwapens

De floret is een steekwapen, wat betekent dat er alleen punten gescoord kunnen worden door met de punt van het wapen op het lichaam van de tegenstander te drukken. Houwende bewegingen zijn toegestaan maar leveren geen treffers op. Daarnaast is het trefvlak, dus het deel van het lichaam waarop geldige treffers gemaakt kunnen worden, beperkt tot de romp. Treffers op de benen of op het masker zijn ongeldig en tellen dus niet mee bij de puntentelling.

Klein trefvlak

De floret heeft van alle wapens het kleinste trefvlak. Daardoor is het vaak moeilijker om goede treffers te plaatsen. Daar komt bij dat floretschermen werkt met het ‘’recht van aanval’’. Dat betekent dat wanneer iemand een aanval heeft ingezet, de tegenstander verplicht is om deze af te weren voordat hij een tegenaanval maakt. Degene die het eerst een aanval inzet heeft het recht van aanval. Alleen door het wapen van de aanvaller af te weren of te ontwijken kan de verdediger dit recht van aanval overnemen.

De combinatie van het kleine trefvlak en het recht van aanval zorgt voor een zeer spectaculair spel waarbij de actie veel over en weer gaat voordat er een treffer gescoord is. Floret schermen is een aanvallend spel waarbij schermers met behulp van fijnzinnige techniek en soms ook de nodige acrobatiek proberen de verdediging van de tegenstander te passeren.

Oorsprong

De naam floret is afkomstig van het bloemvormige bolletje op de punt van het wapen, bedoeld om tijdens het schermen je tegenstander niet te verwonden. En daarmee verklappen we de afkomst van het floret. Het is een lichtere versie van de degen, bedoeld om mee te oefenen, niet om mee te duelleren.

Maten en gewichten

Een floret is een steekwapen, dus heeft het een drukpuntje. Dit puntje moet met een kracht van 500 gram worden ingedrukt om contact te maken. Als het puntje wordt ingedrukt zonder contact te maken met het elektrische vest van de tegenstander, zal er op het scorebord een witte lamp gaan branden: ongeldig. Pas als het elektrische vest van de tegenstander geraakt wordt zal de rode of de groene lamp gaan branden.

Het gewicht van de floret is ongeveer 500 gram. De veerkrachtige stalen kling van de floret heeft een rechthoekige doorsnede. Er zijn verschillende klinglengtes mogelijk. Een kinderfloret heeft een lengte van 77 cm vanaf de kom en een volwassene gebruikt een kling van 90 cm lang. De kom die de hand extra beschermt, kan tussen de 9.5 en de 12 cm doorsnede hebben.

De degen is net als de floret een steekwapen, maar kent weer een geheel eigen dynamiek. Dat komt doordat het degenschermen op twee belangrijke punten afwijkt van de floret. Allereerst geldt bij degen het hele lichaam als geldig trefvlak. Je kunt de tegenstander behalve op de romp dus ook raken op zijn armen, benen en op zijn masker. Schermers zijn als het ware minder beschermd doordat ze een veel groter gebied moeten verdedigen. Tegelijkertijd kent het degenschermen geen recht van aanval. De regels zijn wat dat betreft een stuk eenvoudiger. Degene die de ander raakt heeft een punt gescoord. Als beide schermers elkaar tegelijkertijd raken krijgen ook beide schermers een punt.

Groot trefvlak

Dat heeft grote gevolgen voor de manier waarop er geschermd wordt. Degenschermen is over het algemeen meer afwachtend dan de andere wapens. Elke beweging kan immers afgestraft worden door een tegentreffer, bijvoorbeeld op de hand waarin jij je wapen vasthoudt! Schermers zijn daarom meer geneigd om op afstand te blijven, speurend naar een gaatje in de verdediging. Wanneer de actie uiteindelijk los barst is dat meestal kort, snel en met chirurgische precisie.

Onze moderne sportdegen is een verdere ontwikkeling uit het rapier (lange, puntige degen) en die was weer een ontwikkeling uit het zwaard. Het is het klassieke wapen bij uitstek waarmee geduelleerd werd.

Maten en gewichten

Ook de degen is een steekwapen en dus voorzien van een drukpunt. Om te scoren is een druk van 750 gram vereist. Omdat het gehele lichaam trefvlak is, maakt een degen geen onderscheid tussen geldig en ongeldig trefvlak. Bij het indrukken van de punt zal de rode of de groene lamp gaan branden. Het is aan de scheidsrechter om uit te maken of het branden van de lamp ook echt het gevolg is van het raken van de tegenstander en niet een ander object, zoals de grond bij een steek naar de voet bijvoorbeeld.

Kenmerkend voor de degenkling is de V-vormige doorsnede van de kling waardoor deze breed en toch licht is. De lengte van de kling is maximaal 90 cm. De totale lengte van het wapen is ongeveer 110 cm. De degen weegt gemiddeld 750 gram. De kom heeft een doorsnede van 13,5 cm. Deze doorsnede is zo groot, omdat de hand van de schermer ook trefvlak is en goed beschermd moet zijn.

Ook de degen kan van diverse grepen voorzien zijn. De afbeelding laat een pistoolgreep zien.

Weer van een heel ander kaliber is het schermen op de sabel. De sabel wijkt namelijk van de twee andere wapens af doordat het voornamelijk een houwwapen is. Treffers kunnen daarom behalve met de punt ook worden gemaakt met een slagbeweging.

Beperkt trefvlak

Het trefvlak is daarbij beperkt tot het bovenlichaam: alles boven de gordel geldt als trefvlak, met uitzondering van de handen. Wat dat betreft houdt sabelschermen dus het midden tussen het kleinere trefvlak van de floret en het gehele lichaam bij de degen. Verder werkt het sabelschermen net als het floretschermen met het “recht van aanval”. Als iemand een aanval inzet moet de verdediger deze eerst afweren of ontwijken voordat hij een tegenaanval maakt.
trefvlak sabel

Toch is er een groot verschil tussen de manier waarop floretisten en sabreurs tewerk gaan. Bij floret leidt het recht van aanval ertoe dat de actie vaak over en weer gaat tussen de aanvaller en de verdediger. Bij sabel zul je dat minder vaak zien, omdat het grotere trefvlak van de sabel enkel aangeraakt hoeft te worden. Met een wapen waarmee je zowel kunt houwen als mag steken volgen de treffers elkaar doorgaans in een hoog tempo op.

De uiteindelijke actie is dus kort en beslissend. Het inzetten van een aanval wordt weliswaar ingeleid met wat schijnbewegingen of pogingen om het wapen van de tegenstander aan de kant te slaan, maar wanneer er een echte aanval volgt leidt dat meestal snel tot een treffer. Een groot verschil met het schermen op de degen, waar de aanvaller niet beschermd wordt door het “recht van aanval”, is dat sabelschermen hierdoor geen afwachtend spel wordt; in tegendeel. Waar degen een spel is van zoeken naar openingen en toeslaan met chirurgische precisie, is sabel veel meer een spel van explosieve kracht en bliksemsnelle reflexen, waarbij de vonken vaak letterlijk in het rond vliegen.

Slagwapen

De sabel is van oorsprong een cavaleriewapen waarmee vooral gehouwen werd, al is steken best toegestaan. Dat zien we dan ook terug in de constructie van het wapen.

Een sabel heeft geen drukpunt, omdat er vooral mee gehouwen wordt. Dat betekent dat een elektrische sabel vrij eenvoudig in elkaar zit, zonder stroomdraadjes die door de kling naar de punt van het wapen lopen. Contact maken met het elektrische vest van de tegenstander is voldoende.

Maten en gewichten

Een sabel is ongeveer even zwaar als een floret: een halve kilo. Met greep is de lengte ongeveer 105 cm. De kling heeft een stijf en een buigzaam gedeelte. Het stijve deel en midden van de kling zijn nog steeds voorzien van een snede en een bloedgeul. De punt van de sabel bestaat uit het in een oog gebogen uiteinde van het buigzame uiteinde van de kling. De klinglengte is 88 cm. De kom is ongeveer 15 cm breed. Er is slechts één soort greep voor sabels.